VERENA FRIEDRICH

VANITAS MACHINE

Geselecteerde Artiesten:

Verena Friedrich [DE]
Web • Fb • Vimeo

VANITAS MACHINE

VANITAS MACHINE richt zich op het verlangen naar eeuwig leven en de mogelijkheden van levensverlengende middelen. Het is gebaseerd op een kaars die – door een technische tussenkomst – heel traag opbrandt. Hierdoor roept de installatie een hedendaagse analogie op met het streven naar de verlenging van het menselijk leven door middel van wetenschap en technologie.

Een brandende kaars is één van de klassieke vanitas-symbolen en herinnert aan de nietigheid van het moment, de vergankelijkheid van het bestaan en de zekerheid dat elk leven tot een einde komt. Maar is dat eindpunt nog altijd onvermijdelijk?

In de loop van de laatste twee eeuwen is de gemiddelde levensverwachting spectaculair gestegen in de geïndustrialiseerde landen. Daarnaast spitst wetenschappelijk onderzoek zich toe op de biologische oorzaken van veroudering. Er werden al verschillende theorieën geformuleerd waarbij fysiologische en ecologische factoren naar voor kwamen.

Een van de eerste theorieën over veroudering was de zogenaamde “rate-of-living”-theorie die zegt dat de levensduur van organismen onderling afhankelijk is van het verbruik van energie en daardoor ook tot de inname van calorieën, het gebruik van zuurstof en het hartritme. Hoe hoger de snelheid van stofwisseling, des te korter is de levensduur van een organisme.

In VANITAS MACHINE wordt een kaars geplaatst in het midden van een proefopstelling. De brandende kaars verbruikt zuurstof en produceert koolstofdioxide en water, gelijkaardig aan het menselijk ademhalingsproces. Wanneer er meer zuurstof en energie gebruikt worden, zal de brandtijd van de kaars verminderen.

VANITAS MACHINE werd speciaal ontwikkeld om de kaars “levend” te houden in gecontroleerde omstandigheden. Door ze te beschermen tegen omgevingsfactoren en door de zuurstoftoevoer nauwkeurig te reguleren kunnen we het “metabolisme” van de kaars, met andere woorden de levensduur, beïnvloeden.

Kapelica © Miha Fras
PRODUCTION

Technische realisatie in samenwerking met Lab3, Laboratory for Experimental Computer Science, KHM – Gesteund door the Academy of Media Arts Cologne, Duitsland.

BIO

Verena Friedrich is een multidisciplinair kunstenares die tijdgestuurde media-installaties creëert waarbij organische, elektronische en sculpturale media een belangrijke rol spelen. Haar werk wordt gevoed door uitgebreid onderzoek en praktische proeven met materialen, vormen en functionaliteiten. Ze heeft actief samengewerkt met wetenschappers en ingenieurs en werkte de laatste jaren ook samen met verschillende biowetenschappelijke labo’s. Door middel van poëtische installaties vertaalt ze complexe materies naar een duidelijke vorm. Ze betrekt het publiek bij een conceptueel en fysisch niveau, waarbij ze hen uitnodigt existentiële thema’s te ontdekken met betrekking tot (bio)technologie, wetenschap en het lichaam.

Haar projecten zijn internationaal voorgesteld tijdens tentoonstellingen, media- en kunstenfestivals en congressen. Ze ontving de International Media Award for Science and Art van het ZKM Karlsruhe 2005; een bijzondere vermelding tijdens de VIDA 13.2 Art and Artificial Life Awards, een eervolle vermelding tijdens de Prix Ars Electronica 2015 en een vermelding van de jury tijdens het Japan Media Arts Festival 2015. De laatste jaren vervulde ze als artist-in-residence verschillende onderzoeks- en ontwikkelingsprogramma’s in Québec (Canada), met de steun van het “EMARE, European Media Artists in Residence Exchange” en het Europees programma “Pépinières européennes”. In 2016 ontving ze de lab.30-onderscheiding voor haar installatie THE LONG NOW die de laatste twee jaar veelvuldig is getoond op tentoonstellingen in Europa, Noord-Amerika en Azië.

Verena Friedrich behaalde graden in de Academie Mediakunsten Keulen en de Universiteit van Kunst en Design Offenbach, beide in Duitsland. Ze gaf les aan de Universiteit van Kunst en Design Offenbach en aan de Bauhaus Universiteit van Weimar.

Staaks Van Onderzoek / Innovatie

VANITAS MACHINE wil, door het gebruik van technologische middelen, een kaars zo lang mogelijk laten branden. De manier waarop de kaars brandt kan worden beïnvloed door ze te beschermen tegen omgevingsfactoren en door het “metabolisme” te reguleren. De levensduur van de kaars kan zo worden verlengd.

De eerste stap bestond erin een gesloten omgeving te ontwikkelen door de kaars onder een op maat gemaakte stolp te plaatsen. Daarnaast moet de druk in de stolp worden bijgestuurd: afhankelijk van de intensiteit van de vlam, controleer ik de toevoer van zuurstof. Analoge sensoren zoals zuurstofen UV-gevoelige vlamsensoren worden gebruikt om het brandproces te controleren. Indien de intensiteit van de vlam onder een bepaald niveau daalt, wordt een kleine hoeveelheid verse lucht voorzien. Terwijl de kaars brandt, volgen de sensoren en een uitlaatpoort voor de zuurstof de positie van de vlam. Dit is mogelijk dankzij een op maat gemaakte constructie voor gemotoriseerde aanpassing van de hoogte en in verhouding met de data van de sensoren. De toevoer van zuurstof wordt gereguleerd door een magnetisch ventiel dat gebruikt wordt om de luchtstroom van de luchtcompressor te controleren. Het ritmisch klikken van het ventiel wijst op het “metabolisch tempo” van het systeem op dat moment.

Voorts is de kaars rechtstreeks verbonden met een digitale precisieweegschaal – een gewichtcel om precies te zijn – die onophoudelijk de resterende massa weergeeft. In normale kamerlucht wordt in een seconde tijd 0,02 gram kaarswas verbruikt. Met de huidige installatie is het mogelijk om de levensduur van de kaars ongeveer 2,5 keer te verlengen.

VANITAS MACHINE is een werk dat ik in 2013 ben beginnen ontwikkelen. Ik had onderzoek gedaan naar de thema’s onsterfelijkheid, tijd in het algemeen en de idee om de persoonlijke tijd te beïnvloeden door biotechnologie en medische wetenschap.

Toevallig viel ik op een bijzondere afbeelding – de foto van een zogenaamde “kaarsklok”. De foto toont een buitengewone kaars die geplaatst is in een metalen houder met een weegschaal. Wanneer de kaars brandt, kan men het verloop van tijd afmeten op basis van het verbruik van de kaars.

Daarnaast herinnert de brandende kaars, als klassiek vanitas-symbool, aan het verstrijken van de tijd, aan de nietigheid van het moment, de vergankelijkheid van het bestaan en de zekerheid dat elk leven tot einde komt. Doorgaans vertegenwoordigt een kaars, met haar intense en ongrijpbare vlam, het menselijk leven of de ziel. Een kaars die uitdooft, daarentegen, symboliseert de dood.

De symboliek en de functie vloeien hier in elkaar. Enerzijds is er een direct verband tussen het organisch materiaal en de tijd, zoals afgebeeld onder de vorm van de “kaarsklok”. Anderzijds staat een brandende kaars symbool voor het menselijk leven en meer in het bijzonder de voorbestemde “levensduur”.

In de loop van de laatste twee eeuwen is de gemiddelde levensverwachting spectaculair gestegen in de geïndustrialiseerde landen, dankzij verbeterde levensomstandigheden, hygiëne en gezondheidszorg. Op individueel niveau willen sommigen hun leven verlengen door voeding, sport en medicatie. Daarnaast spitst wetenschappelijk onderzoek zich toe op de biologische oorzaken van veroudering. Het verouderingsproces en de dood zijn biologische fenomenen geworden die moeten worden onderzocht en, mogelijkerwijs, overwonnen. Symbolisch kijken we dus niet langer passief toe hoe de kaars opbrandt, maar gaan we dit proces actief beïnvloeden en manipuleren door middel van wetenschap en technologie.

Ik kwam in aanraking met een interessante theorie in het onderzoek naar veroudering: die van de “rate-of-living”, één van de eerste theorieën op het vlak van veroudering. De theorie zegt dat de levensduur van organismen onderling afhankelijk is van het verbruik van energie of de snelheid van stofwisseling. Door het metabolisme en de chemische reactie die hiermee gepaard gaat te vertragen – wat samengaat met verlaagde calorie-inname, zuurstofverbruik en hartslag – kan men de levensduur van een organisme daadwerkelijk verlengen.

Zoals reeds vermeld heeft een brandende kaars lucht nodig, of meer specifiek zuurstof. Interessant genoeg vertoont de chemische reactie tijdens de branden bepaalde gelijkenissen met het menselijk metabolisme, meer in het bijzonder met de ademhaling. Wanneer we ademen, nemen we zuurstof op. In combinatie met de koolhydraten die we uit onze voeding halen, reageert het op koolstofdioxide en water, die we vervolgens weer uitademen. Wanneer een kaars brandt, reageren de koolhydraten uit de was op de zuurstof, waardoor koolstofdioxide en water vrijkomen. In beide gevallen komt er energie vrij.

Met betrekking tot de “rate-of-living”-theorie, heb ik beseft dat ik, door de zuurstoftoevoer te verminderen, het branden van de kaars en het energieverbruik kon vertragen, waardoor de kaars langer “leeft”. Overwegende dat het branden van de kaars op (bio)chemisch niveau kan worden vergeleken met de ademhaling van de mens, gebruik ik de kaars als een model om te suggereren dat de individuele tijd van organismen kan worden beïnvloed door technische en (bio)chemische tussenkomst.

Tijdens mijn onderzoek kreeg ik interesse in het onderwerp van veroudering en bestudeerde ik ook aanverwante theorieën. Er zijn verschillende theorieën over veroudering van organismen en deze kunnen ruwweg opgesplitst worden: theorieën over veroudering gebaseerd op evolutie, voorbestemdheid en schade. De “rate of life”-theorie behoort tot de categorie van theorieën op basis van schade. De theorie stelt dat de levensduur van organismen onderling afhankelijk is van het verbruik van energie of de snelheid van stofwisseling. Hoe hoger de snelheid van stofwisseling, des te sneller de biochemische activiteit en des te sneller zal het organisme verouderen.

Verschillende experimenten op basis van testorganismen leken deze theorie te ondersteunen. Het is voldoende aangetoond dat een beperking van calorie-inname de levensduur van knaagdieren kan verlengen. Varianten op de theorie zeggen dat niet alleen de inname van calorieën maar ook op de hartslag en de opname van zuurstof een impact hebben op de snelheid van stofwisseling en veroudering.

Het is pas later dat ik tot de constatatie kwam dat de “rate-of-living”-theorie één van de eerste verouderingstheorieën was, die algemeen aanvaard was gedurende het grootste deel van de twintigste eeuw. Het baseerde zich oorspronkelijk op de waarneming dat grotere organismen een lagere stofwisseling hebben en daardoor vaak langer leven. Tegenwoordig is de “rate-of-living”-theorie eerder controversieel, aangezien bepaalde waarnemingen deze tegenspreken. Echter, benaderingen zoals de beperking van inname van calorieën zijn nog steeds actueel in het onderzoek naar veroudering. Deze pistes worden dan ook nog steeds verder onderzocht.

Ik ontdekte deze theorie in het hoofdstuk van het populair wetenschappelijk werk waarvan de titel luidde: “De heldere kaars brandt sneller”. Het verband tussen de “rate-of-living-theorie” en het object en symbool van de kaars was dan ook gelegd. Hoewel het metabolisme van levende organismen ongetwijfeld complexer is dan het brandproces van de kaars, zijn er op (bio)chemisch niveau bepaalde gelijkenissen – bijvoorbeeld wanneer we kijken naar de verbranding van de kaars enerzijds en het ademhalingsproces anderzijds. Daarom gebruik ik in mijn project, onder andere, de kaars als een model voor het “organisme”, om de gelijkenissen en verschillen tussen levende en niet-levende materie en systemen op te roepen.

Vermeldingen Van De Prijs En Het Uitzenden Van Het Kunstwerk

Première : V2_ TestLab, The New Institute, Rotterdam, NL – mai 2013
– Prix Ars Electronica, Honorary Mention, « Hybrid Arts » Category– 2015
– 19. Japan Media Arts Festival, Jury Selection – 2015
– Cologne Design Prize, Nomination – 2013
Cinema 2.0 : The Phantom Machine, ifva Festival, Hong Kong Arts Centre, Hong Kong – 2017
DIE, AND BECOME! Art and Science as the Conjectured Possible“, Laznia Center for Contemporary Art, Gdansk, Poland – 2016
VANITAS MACHINE (Solo), Kapelica Gallery, Ljubljana, Slovenia – 2014
– Atelier #51, Experimental Platform for the Arts, PACT Zollverein, Essen, Germany – 2013
– Cologne Design Prize, Museum of Applied Arts, Cologne, Germany – 2013
VANITAS MACHINE | CELLULAR PERFORMANCE (Solo), Max Planck Institute for Biology of Ageing, Cologne, Germany, 2013
– Annual Show, Academy of Media Arts Cologne, Germany – 2013
TestLab, V2_, Institute for the Unstable Media, The New Institute, Rotterdam, NL – 2013

FollowFb.Tw.
...

This is a unique website which will require a more modern browser to work!

Please upgrade today!